Wat helpt niet?

De vraag hoe we iemand die rouwt tot steun kunnen zijn maakt ons vaak onzeker. Wat moet je zeggen, waar kun je naar vragen? En wat kun je juist beter niet doen? Ook dat laatste is van belang, want hoe goed ook bedoeld, er zijn dingen die het voor een rouwende alleen maar moeilijker maken. Daarom benoemen we hieronder ook de valkuilen - en wat je dan wél kunt doen.

Contact vermijden
Contact met een rouwende heeft ook iets spannends. Rouw en verdriet zijn tere onderwerpen, en dat maakt het moeilijk er goed op te reageren. Soms zijn we zo bang om iets fout te doen dat we de rouwende maar ontlopen of het pijnlijke onderwerp uit de weg gaan. En soms hebben we er ook gewoon even geen zin in, of vinden we het te zwaar, of te lang duren. Hierdoor kan de rouwende het gevoel krijgen er alleen voor te staan. Bekenden komen te weinig langs of bellen nauwelijks. En als er iemand komt of belt, dan is er niet veel ruimte om te praten over de overledene of om aan te geven dat het niet zo goed gaat. En daarmee is er dan ten diepste geen contact.
Eigenlijk hoef je niet zo veel te doen. Als je alleen al laat merken dat je de ander ziet en er wilt zijn, kun je hem of haar een gevoel van veiligheid geven. En je mag ook benoemen dat je het lastig vindt hoe te reageren; dat is beter dan het contact vermijden.

Oplossingen of adviezen
Maar al te snel geven we, zonder dat we dat zelf door hebben, een rouwende ongevraagde adviezen. Denk bijvoorbeeld aan zinnen als “Je moet erover praten” of “Zoek maar wat afleiding”. Of we komen met woorden die bedoeld zijn om de ander op te peppen (“Volgend jaar met kerst ben je er wel weer helemaal bij” of “Je bent nog jong, je vindt vast wel weer een nieuw partner”). Daar zit een rouwende meestal niet op te wachten. Ook al zijn dit soort opmerkingen nog zo goed bedoeld, vaak zijn ze juist pijnlijk en geven ze de rouwende het gevoel dat het verdriet maar zo snel mogelijk over moet zijn. Iets vergelijkbaars geldt voor de inlevende zin “Ik weet precies hoe je je voelt”. Wees voorzichtig met dit soort zinnen, want niemand weet precies hoe een ander zich voelt.
Het helpt een rouwende meer als je laat blijken dat je niet oordeelt over wat hij of zij voelt, doet of zegt. Het allerbelangrijkste is dat je het verdriet erkent en aansluit bij wat de ander aangeeft nodig te hebben. En daar kun je ook naar vragen.

Terug naar Inhoudsopgave Rouw 

Misvattingen over rouw

In de samenleving heersen verschillende vooronderstellingen over hoe een rouwproces hoort te verlopen en hoe lang het hoort te duren. Maar al te vaak zijn die niet juist. Dit soort hardnekkige opvattingen kunnen bij rouwenden veel schade aanrichten. Ze herkennen zichzelf er niet in en denken dan dat er iets mis is met hen of dat ze niet goed rouwen. De belangrijkste misvattingen zijn:

Een rouwproces duurt een bepaalde tijd, en daarna moet het over zijn.

Mensen zeggen nogal eens tegen een rouwende dat het eerste jaar het moeilijkst is, of dat het “toch al 2 jaar geleden is”. Niets is echter minder waar. Rouw gaat met je mee, komt terug op kruispunten van het leven en kan daarmee een leven lang duren. Wel worden vaak de scherpe kantjes wat minder scherp. Maar het kan ook zo zijn dat rouw pas na een aantal jaren voelbaar wordt.

Het is niet goed om afleiding te zoeken.

Als iemand de pijn ontloopt door bijvoorbeeld heel hard te gaan werken, wordt nogal eens gezegd dat iemand vlucht in het werk en dat dat niet goed is: “De klap komt nog wel”. Maar het kan soms heel gezond zijn, noodzakelijk zelfs, om(even of langere tijd) niet bezig te zijn met het gemis en de pijn, maar je te richten op het leven van alledag. Ook dit maakt deel uit van een rouwproces. Hoe de balans ligt, verschilt per situatie. En daar is niets mis mee.

Rouwen betekent dat je de pijn intens moet voelen.

Wie de pijn van het verlies niet aangaat, laat iets liggen. Bij goed rouwen hoort dat je regelmatig huilt. Ook dit is iets wat we vaak horen. Maar ook dit is een misvatting. Sommige rouwenden kunnen niet huilen, maar dat zegt niets over de intensiteit van hun rouw. En het kan ook goed zijn de emoties soms juist even niet te voelen. Dat kan een vorm van zelfbescherming zijn. Altijd alles voelen is vaak te zwaar, en daarom voelt men soms even niet die intense pijn. En soms komt het gewoon even niet uit om de pijn te voelen. Ook dat mag.

Het is belangrijk om de overledene los te laten.

Zo’n uitspraak suggereert dat de band moet worden doorgesneden. Andere woorden die vaak gebruikt worden in combinatie met rouw zijn “verwerken” en “een plek geven”: die ander is er niet meer, en als je die loslaat en een plek geeft, heb je het verlies verwerkt en kun je verder met je leven. Maar dat wil een rouwende niet, en het is ook nergens goed voor. Wel is het goed als de verbinding gaandeweg verandert; daarom is “anders gaan vasthouden” passender dan “loslaten”, “integreren” helender dan “een plek geven” en “omgaan met het verlies” beter dan “verwerken”.

Helaas leven dit soort misvattingen ook onder bijvoorbeeld huisartsen, psychologen, en zelfs rouwbegeleiders. Het belangrijkste is: Rouw komt zoals het komt. Niets is fout, het kan alleen zijn dat iets de rouwende geen goed doet. En dan is het niet zinvol daar een oordeel over te hebben, maar is het vooral de vraag: wat hiermee te doen? Het beste ‘medicijn’ is aandacht, nabijheid, een luisterend oor.

Terug naar Inhoudsopgave Rouw 

Wat is rouw

Het overlijden van iemand met wie je een bijzondere band had is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen die een mens kan meemaken. En in ons leven krijgen we er allemaal mee te maken. Wanneer een dierbare uit je leven wegvalt, staat de wereld stil. Je kunt worden overspoeld door allerlei reacties en moet daarin je weg zien te vinden, leren omgaan met alles wat er op je af komt en een nieuw evenwicht zoeken in het leven. Er kunnen heel veel verschillende emoties loskomen – en niet alleen verdriet. Rouw kan ook tot uiting komen in lichamelijke klachten, in gedachten of in gedrag. Al dit soort reacties bij elkaar worden aangeduid met het woord ‘rouw’. Ook wanneer er sprake was van conflicten of negatieve gevoelens kan rouw heel intens zijn.

Een uniek en persoonlijk proces
Er zijn geen vaste regels voor een rouwproces, en ook niet voor hoe lang dat duurt. Iedereen rouwt op zijn of haar eigen manier. Je zou kunnen zeggen dat rouw is als een vingerafdruk: voor iedereen herkenbaar, maar nooit helemaal hetzelfde. Het is zelfs niet zo dat rouw zich bij één persoon bij elk verlies op dezelfde manier uit. Rouw hangt samen met je karakter, met de relatie die je had met de overledene, met de wijze waarop iemands leven eindigde en met je leven van dat moment.

Emoties
Wanneer je iemand door de dood verliest, kunnen er allerlei emoties op je af komen. Vaak denken we alleen aan pijn en verdriet, maar dat is niet het enige dat je kunt voelen als je rouwt. Andere gevoelens, zoals angst en onzekerheid, verwarring, schuldgevoel, wanhoop of boosheid, horen eveneens bij rouw. Het kan ook zijn dat je helemaal niets voelt. Al dit soort emoties zijn er vaak tegelijkertijd en door elkaar: het is een wirwar van gevoelens, die zich niet laten sturen. Het is het beste ze toe te laten zoals ze komen.

Lichamelijke klachten
Bij rouw kunnen ook allerlei lichamelijke reacties optreden, zoals vermoeidheid, een uitgeput gevoel, concentratieproblemen, maagklachten, hoofdpijn, hartkloppingen, slaapproblemen, heel weinig of juist heel veel eetlust, misselijkheid, darmklachten en zelfs ontstekingen. Vaak is je weerstand lager, waardoor je vatbaarder bent voor bijvoorbeeld griep. Het is dus belangrijk goed voor jezelf te zorgen.

Gedachten
Zeker wanneer je de overledene regelmatig zag of sprak is er een gat in je leven geslagen. Het is dan heel normaal dat je vaak aan die persoon denkt of over hem of haar droomt. Misschien beschouw je het als heel onwerkelijk dat die ander er niet meer is en ben je de grip op je leven helemaal kwijt. Het kan zijn dat je dingen vergeet of anders gaat kijken naar jezelf en naar het leven. De ene keer wil je alleen zijn, de andere keer juist niet – of je weet niet wat je wilt. Dit hoort er allemaal bij.

Gedrag
Rouw kan zich ook uiten in gedrag: heel veel huilen of juist niet kunnen huilen, stil en teruggetrokken zijn of juist heel veel werken, opstandig of prikkelbaard zijn, meer drinken dan anders. Wat helpt, is om structuur aan te brengen in je dagelijkse leven, maar daarbinnen jezelf ook de ruimte te geven om te rouwen.

Terug naar Inhoudsopgave Rouw
 


 

Collectieve rouwmonumenten
(bron: Volkskrant 20 maart 2006)

2000
Monument slachtoffers Floraramp, Bovenkarspel
Monument dode ongedoopte kinderen, Reutum
Monument omgekomen Rotterdamse Agenten, Rotterdam
Monument ter herdenking van onze Armeense voorouders uit de periode 1910-1920, Assen
Monument dode ongedoopte kinderen, Oosterhout

2002
Slavernijmonument, Amsterdam
Monument voor slachtoffers van geweld, Den Haag
Monument voor mensen die aan kanker zijn overleden, Koningin Wilhelminabos, Dronten
Monument cafébrand Volendam, Volendam

2003
Monument voor doodgeboren kindenren, Den Bosch
Monument naamloos begraven kinderen, Hoonhorst
Nationaal monument voor gevallenen bij vredesoperaties, Roermond
Monument voor verkeersslachtoffers, Rotterdam
Monument voor doodgeboren kinderen, Tilburg
Monument voor verkeersslachtoffers, Wassenaar

2004
Internationaal monument voor het onbekende (overleden) kind, Arnhem
Nationaal monument voor overleden kinderen, Bargercompascuum
Monument voor doodgeboren kinderen, Berghem
Monument jonge verkeersslachtoffers, Nuenen
Monument slachtoffers spoorongelukken, Utrecht

 

Voor aanvullingen en foto's van de monumenten houden we ons aanbevolen Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

adverteren

  • Ik wil een bedrijfsvermelding in de Uitvaartadressengids.nl welke ook te vinden is op Mensenlinq.nl
    Mail voor meer informatie: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

  • Vrijblijvende offerte voor adverteren (banners etc.) op de websites van Uitvaart Internet Diensten kunt u aanvragen via ons contactformulier

nieuwsbrief

  • Klik hier voor gratis aanmelding.
    De nieuwsbrief verschijnt wekelijks met de laatste nieuwsberichten, agenda's etc.
  • Klik hier voor een voorbeeld weeknieuwsbrief.